Sotalol

Klasyfikacja:

Amiodaron – najskuteczniejszy lek przeciwarytmiczny, ale związany z najwyższą częstością działań niepożądanych.
Dronedaron – podobny do amiodaronu, ale mniej silny i związany z mniejszą częstością działań niepożądanych.
Sotalol – jest także nieselektywnym beta-adrenolitykiem.
Ibutilid – może być stosowany do ostrej kardiowersji migotania przedsionków (MP) z preekscytacją.

Mechanizm działania:

Wydłuża pozawęzłowy potencjał czynnościowy (AP) oraz efektywny okres refrakcji (ERP) w mięśniu sercowym

Zmniejsza pobudliwość i automatyzm oraz zapobiega re-entry
tym samym zmniejszając ryzyko migotania przedsionków (MP) – utrzymuje rytm zatokowy.

≤ 160 mg/dobę → przeważa efekt beta-adrenolityczny
160–320 mg/dobę → dodatkowy efekt przeciwarytmiczny klasy III (blokada kanałów K⁺)
> 320 mg/dobę → wyraźnie zwiększone ryzyko (2–4 %) proarytmii (wydłużenie QT → torsades de pointes)

Odwrotna zależność od częstości (silniejszy efekt przy mniejszej częstości rytmu), efekt zależny od częstości:

Wpływ na MP:

Sotalol a migotanie przedsionków (MP)
Nazwy handlowe
Sotalol, Sotalex, Sotacor
Wskazania
Utrzymanie rytmu zatokowego
Dawkowanie
Przewlekła kontrola rytmu – utrzymanie rytmu zatokowego (doustnie) 80–160 mg dwa razy na dobę Zwiększać dawkę co 3 dni, jeśli QTc < 500 ms 80 mg dwa razy na dobę → 120 mg dwa razy na dobę → 160 mg dwa razy na dobę
Początek działania
1–2 godziny (doustnie)
Efekt
Utrzymanie rytmu zatokowego (napadowe lub przetrwałe MP) po 1 roku 40–55 % (doustnie)
Czas działania
12–24 godziny (doustnie)
Przeciwwskazania
Wydłużony odstęp QTc > 450 ms Zespół wydłużonego QT Blok AV II lub III stopnia Astma oskrzelowa lub inne zaburzenia przebiegające ze skurczem oskrzeli Bradykardia zatokowa (< 50/min) Wstrząs kardiogenny Zdekompensowana niewydolność serca Zaburzenia elektrolitowe (potas, sód, magnez) Zespół chorego węzła zatokowego (bez stymulatora) Jednoczesne stosowanie anestetyków o działaniu depresyjnym na mięsień sercowy Alergia na sotalol

Monitorowanie pacjenta po rozpoczęciu terapii sotalolem:

Monitorowanie pacjenta po rozpoczęciu terapii sotalolem
Czas od rozpoczęcia	Co monitorować	Powód przerwania leczenia
1–3 dni (od rozpoczęcia lub po zwiększeniu dawki)	EKG (QTc) Ciśnienie tętnicze	QTc > 500 ms Bradykardia < 50/min Hipotensja < 90/60 mmHg
7 dni – 1 miesiąc	EKG (QTc) Ciśnienie tętnicze Badania laboratoryjne (elektrolity, czynność nerek)	QTc > 500 ms Bradykardia < 50/min Hipotensja < 90/60 mmHg Ciężkie zaburzenia elektrolitowe (Na⁺, K⁺, Mg²⁺)
6–12 miesięcy	EKG (QTc) Echokardiografia Badania laboratoryjne (elektrolity, czynność nerek)	QTc > 500 ms Ciężkie zaburzenia elektrolitowe (Na⁺, K⁺, Mg²⁺)

Działania niepożądane:

Sotalol vs. beta-adrenolityki w migotaniu przedsionków (MP)
Właściwość	Sotalol	Beta-adrenolityki
Klasa	Klasa III + nieselektywny beta-adrenolityk	Klasa II (czyste beta-adrenolityki)
Mechanizm	Blokada kanałów K⁺ + blokada receptorów β	Blokada β₁ (zmniejszenie częstości rytmu serca i przewodzenia w AV)
Wpływ na odstęp QT	Wydłuża QT (ryzyko TdP)	Brak wpływu na QT
Odwrotna zależność od częstości	Silny efekt przy HR < 60/min Słaby efekt przy HR > 100/min	Nie
Zależność od dawki	< 160 mg/dobę → efekt beta-adrenolityczny ≥ 160–320 mg/dobę → efekt beta-adrenolityczny + efekt klasy III	Dawka determinuje siłę efektu beta-adrenolitycznego, bez aktywności klasy III
Wskazanie w MP	Utrzymanie rytmu zatokowego (kontrola rytmu)	Kontrola częstości rytmu serca
Działania niepożądane	Torsades de pointes (przy QTc ≥ 500 ms)	Skurcz oskrzeli, zmęczenie, bradykardia, hipotensja