Prokainamid

Klasyfikacja:

Prokainamid – stosowany głównie u pacjentów z migotaniem przedsionków (MP) z preekscytacją.
Dysopiramid – ze względu na działanie wagolityczne, odpowiedni w wagotonicznym MP.

Mechanizm działania:

Zwalnia prędkość przewodzenia i zmniejsza pobudliwość w mięśniu przedsionków i komór

Jego metabolit (NAPA) blokuje kanały potasowe (dlatego wykazuje także właściwości klasy III)

Wpływ na MP:

Kardiowersja MP z preekscytacją do rytmu zatokowego – przywrócenie rytmu zatokowego

Prokainamid a migotanie przedsionków (MP)
Nazwy handlowe
Procainamid, Pronestyl, Procan, Procanbid, Novocainamid, Novocamid
Wskazania
Ostra kardiowersja MP z preekscytacją do rytmu zatokowego
Dawkowanie
Ostra kardiowersja MP z preekscytacją (dożylnie) 20–50 mg/min podawane do maksymalnej łącznej dawki 17 mg/kg Podawać do konwersji do rytmu zatokowego lub do osiągnięcia całkowitej dawki 1,5 g Wlew podtrzymujący (dożylnie) 1–4 mg/min przez maksymalnie 12 godzin
Początek działania
< 30 minut
Efekt
Czas do konwersji do rytmu zatokowego i odsetek skuteczności < 30 minut – odsetek skuteczności 50–75 % (dożylnie)
Czas działania
2–4 godziny (dożylnie)
Przeciwwskazania
Blok AV II lub III stopnia (bez stymulatora) Wydłużony odstęp QTc ≥ 500 ms Toczeń rumieniowaty układowy Wywiad torsades de pointes Miastenia Ciężka niewydolność serca Alergia na prokainamid

Monitorowanie pacjenta podczas podawania prokainamidu:

Przerwać podawanie, jeśli wystąpi powód do przerwania infuzji (patrz tabela poniżej).

Monitorowanie pacjenta podczas podawania prokainamidu
Okres monitorowania	Co monitorować	Powód odstawienia
Podczas infuzji	EKG (QRS, odstęp QTc, rytm) Ciśnienie tętnicze Stan kliniczny (zawroty głowy, osłabienie)	Poszerzenie QRS > 25% QTc > 500 ms Bradykardia < 40/min Hipotensja < 90/60 mmHg Arytmia komorowa
30–120 minut po podaniu	EKG (QRS, odstęp QTc, rytm) Ciśnienie tętnicze Stan kliniczny (zawroty głowy, osłabienie)	Poszerzenie QRS > 25% QTc > 500 ms Bradykardia < 40/min Hipotensja < 90/60 mmHg Arytmia komorowa

Działania niepożądane:

Toczeń rumieniowaty polekowy – do 20–30 % (przy długotrwałym stosowaniu doustnym)

Hipotensja
Bradykardia
Poszerzenie QRS
Wydłużenie odstępu QT
Blok AV
Arytmię komorowe (głównie dodatkowe pobudzenia)
Zaburzenia hematologiczne, np. agranulocytoza (przy długotrwałym stosowaniu doustnym)

Do farmakologicznej kardiowersji MP z preekscytacją można stosować zarówno prokainamid, jak i ibutilid.

Preferowany jest prokainamid, ale ibutilid jest również odpowiednią alternatywą.

Prokainamid vs ibutilid a migotanie przedsionków
Właściwość	Prokainamid	Ibutilid
Klasa	IA (bloker kanału Na⁺, minimalna blokada K⁺)	III (bloker kanału K⁺)
Kardiowersja MP z preekscytacją	Tak – lek pierwszego wyboru	Tak – możliwa, ale mniej preferowana
Wskazanie w MP	Ostra kardiowersja MP z preekscytacją	Ostra kardiowersja MP lub trzepotania przedsionków
Skuteczność konwersji do RZ	50–75 % (w ciągu 30 minut)	~30–50 % w MP, 60–75 % w trzepotaniu przedsionków
Zastosowanie w trzepotaniu przedsionków	Nie	Tak
Główne ryzyka	Hipotensja, proarytmia (torsades de pointes), zespół toczniopodobny	Wydłużenie QT, torsades de pointes
Typowy pacjent	Młodszy pacjent z MP i WPW (fala delta w EKG)	Pacjent z MP lub trzepotaniem przedsionków bez WPW, do pilnej konwersji