Niewydolność serca

Niewydolność serca (HF) jest stanem, w którym serce nie jest w stanie zapewnić odpowiedniego rzutu serca w celu zaopatrzenia narządów i całego organizmu. Stan ten może występować w przebiegu dysfunkcji rozkurczowej lub skurczowej.

Dysfunkcja rozkurczowa

określana jest jako HFpEF (Heart Failure with Preserved Ejection Fraction).
W HFpEF frakcja wyrzutowa (EF) jest zachowana (>50%), jednak napełnianie komór w czasie rozkurczu jest zmniejszone, co prowadzi do obniżenia rzutu serca.

Dysfunkcja skurczowa

W dysfunkcji skurczowej EF jest obniżona (<50%).
W zależności od EF niewydolność serca skurczowa dzieli się na:

HFmrEF (EF 41–49%) – niewydolność serca z łagodnie obniżoną frakcją wyrzutową
HFrEF (EF <40%) – niewydolność serca z obniżoną frakcją wyrzutową

Ilustracja przedstawiająca niewydolność serca jako istotną chorobę współistniejącą migotania przedsionków wraz z zapisem EKG arytmii.

Niewydolność serca
Definicja Niewydolność serca (HF) jest stanem, w którym serce nie jest w stanie zapewnić odpowiedniego rzutu serca w celu zaopatrzenia narządów i całego organizmu. Stan ten może występować w przebiegu dysfunkcji rozkurczowej lub skurczowej.
Objawy Niewyjaśnione osłabienie Duszność Zmęczenie Przyrost masy ciała (z powodu retencji płynów) Obrzęki kończyn dolnych
Rozpoznanie Badania laboratoryjne: NT-proBNP lub BNP Echokardiografia Frakcja wyrzutowa (EF) Algorytm HFA-PEFF – stosowany w rozpoznawaniu dysfunkcji rozkurczowej

HFA-PEFF jest akronimem precyzyjnie określającym algorytm diagnostyczny HFpEF i oznacza:

HFA – Heart Failure Association

Sekcja specjalistyczna Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, która opracowała algorytm diagnostyczny HFA-PEFF dla HFpEF.

P – Pre-test assessment

Wstępna ocena kliniczna pacjenta z dusznością w celu ustalenia podejrzenia HFpEF.

E – Echocardiography

Ocena echokardiograficzna czynnościowych i morfologicznych cech dysfunkcji rozkurczowej.

F – Functional testing

Dodatkowe badania czynnościowe (zwłaszcza echokardiografia obciążeniowa) w przypadku niejednoznacznej punktacji.

F – Final aetiology

Ostateczne ustalenie przyczyny HFpEF jako podstawa leczenia celowanego.

Algorytm HFA-PEFF – rozpoznanie HFpEF (Heart Failure with preserved Ejection Fraction)
Kryteria	Duże	Małe
Czynnościowe	przegrodowe e′ <7 cm/s lub boczne e′ <10 cm/s lub Średnie E/e′ ≥15 lub Prędkość TR >2,8 m/s (PASP >35 mmHg)	Średnie E/e′ 9–14 lub GLS <16%
Morfologiczne	LAVI >34 ml/m² lub LVMI ≥149/122 g/m² (m/w) oraz RWT >0,42	LAVI 29–34 ml/m² lub LVMI ≥115/95 g/m² (m/w) lub RWT >0,42 lub Grubość ściany LV ≥12 mm
Rytm zatokowy	NT-proBNP >220 pg/ml lub BNP >80 pg/ml	NT-proBNP 125–220 pg/ml lub BNP 35–80 pg/ml
Migotanie przedsionków	NT-proBNP >660 pg/ml lub BNP >240 pg/ml	NT-proBNP 365–660 pg/ml lub BNP 105–240 pg/ml
Interpretacja wyników (HFA-PEFF) – punktacja
Kryterium duże = 2 punkty Kryterium małe = 1 punkt (maksymalnie 2 punkty w każdej domenie)
Interpretacja wyników (HFA-PEFF) – wniosek
0–1 punkt: HFpEF mało prawdopodobna 2–4 punkty: HFpEF możliwa –> wykonać echokardiografię obciążeniową, inwazyjną ocenę hemodynamiczną 5–6 punktów: HFpEF

TR – niedomykalność trójdzielna, PASP – skurczowe ciśnienie w tętnicy płucnej, LAVI – wskaźnik objętości lewego przedsionka, RWT – względna grubość ściany, (m/w) – mężczyźni / kobiety, GLS – globalne odkształcenie podłużne, LVMI – wskaźnik masy lewej komory, LV – lewa komora

W HF, niezależnie od typu, rozwija się zastój krwi (kongestia) w krążeniu żylnym „powyżej” serca. Określenia „niewydolność serca” i „zastoinowa niewydolność serca” są synonimami.

Migotanie przedsionków (MP) powoduje niewydolność serca, ale odwrotnie – niewydolność serca również sprzyja występowaniu MP.

37% pacjentów z nowo rozpoznanym MP ma również HF.

W trakcie MP dochodzi do dyssynchronii pomiędzy skurczem przedsionków a skurczem komór. Występuje przeciążenie hemodynamiczne serca, rzut serca zmniejsza się i rozwija się niewydolność serca.

57% pacjentów z nowo rozpoznaną HF ma również MP.

Przewlekła HF powoduje przeciążenie hemodynamiczne serca, w tym lewego przedsionka, który ulega remodelingowi, co prowadzi do MP.

Epizod MP jest najczęstszą przyczyną ostrej niewydolności serca wymagającej transportu w trybie pilnym i hospitalizacji.

Połączenie HF i MP

Zwiększa dwukrotnie ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych (w tym udaru mózgu), niezależnie od leczenia przeciwkrzepliwego
Zwiększa śmiertelność o 25%

Niewydolność serca a migotanie przedsionków	Klasa
Odpowiednie leczenie niewydolności serca zmniejsza częstość występowania oraz poprawia przebieg kliniczny MP i redukuje ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.	I
U wszystkich pacjentów z niewydolnością serca (niezależnie od frakcji wyrzutowej) zalecane są inhibitory SGLT2 oraz leki moczopędne (jeżeli obecne są objawy zastoju) jako element leczenia.	I