Electrophysiology CINRE, hospital BORY

Amiodaron


Klasyfikacja:

  • Klasa III – blokery kanału potasowego (K⁺)
    • Amiodaron – najskuteczniejszy lek przeciwarytmiczny, ale związany z najwyższą częstością działań niepożądanych.
    • Dronedaron – podobny do amiodaronu, ale mniej silny i związany z mniejszą częstością działań niepożądanych.
    • Sotalol – jest także nieselektywnym beta-adrenolitykiem.
    • Ibutilid – może być stosowany do ostrej kardiowersji migotania przedsionków (MP) z preekscytacją.
Schemat działania amiodaronu jako leku antyarytmicznego klasy III o wielokanałowym mechanizmie, przedstawiający farmakologiczną kardiowersję migotania przedsionków oraz utrzymanie rytmu zatokowego.

Mechanizm działania:

  • Najskuteczniejszy lek przeciwarytmiczny, ale związany z najwyższą częstością działań niepożądanych
    • Wykazuje głównie właściwości klasy III, ale także efekty klasy I, II i IV
    • Wydłuża efektywny okres refrakcji (ERP) w mięśniu przedsionków i komór
  • Zmniejsza pobudliwość i automatyzm oraz zapobiega re-entry
  • Zwalnia węzeł SA i wydłuża przewodzenie przez węzeł AV
  • Zwalnia przewodzenie w układzie bodźcoprzewodzącym i pracującym mięśniu sercowym
  • Ma działanie wazodylatacyjne na mięśniówkę gładką naczyń
  • Minimalna odwrotna zależność od częstości

Wpływ na MP:

  • Utrzymanie rytmu zatokowego – zapobiega nawrotom epizodów MP
  • Kardiowersja MP do rytmu zatokowego – przerwanie epizodu MP i przywrócenie rytmu zatokowego

Objętość dystrybucji amiodaronu

  • Amiodaron ma dużą objętość dystrybucji, co oznacza, że
    • gromadzi się we wszystkich tkankach, zwłaszcza bogatych w tłuszcz, i jest następnie powoli uwalniany:
      • tkanka tłuszczowa, płuca, wątroba, tarczyca, mięsień sercowy, rogówka, skóra
    • Z powodu dużej objętości dystrybucji jego farmakokinetyka wyraźnie różni się od innych leków przeciwarytmicznych.
Podstawowe właściwości amiodaronu
Właściwość Wyjaśnienie
Początek działania 7–21 dni (doustnie)
Działanie długoterminowe Ujawnia się dopiero po nasyceniu dawką ~10 g (dożylnie + doustnie)
Okres półtrwania ~50 dni (doustnie)
Efekt po odstawieniu 2–3 miesiące
Modyfikacje dawki Ujawniają się z opóźnieniem (tygodnie)

Nasycenie amiodaronem (10 g)

  • Zasada przewlekłej terapii doustnej amiodaronem polega na tym, że efekt staje się widoczny dopiero po podaniu łącznej skumulowanej dawki 10 g.
  • Nie ma znaczenia, czy skumulowana dawka 10 g jest osiągnięta doustnie czy dożylnie.
  • Nasycenie zwykle rozpoczyna się dożylnie w szpitalu (np. 3 g), a następnie kontynuuje doustnie w domu (7 g).
    • 1200 mg to maksymalna dawka dobowa amiodaronu (dożylnie + doustnie).
  • Przewlekła dawka podtrzymująca wynosi 200 mg raz na dobę.
Amiodaron a migotanie przedsionków (MP)
Nazwy handlowe
Cordarone, Amiodaron, Amiohexal, Amiokordin, Aratac, Acrodarona
Wskazania
  • Ostra kardiowersja MP do rytmu zatokowego
  • Utrzymanie rytmu zatokowego
  • Nasycenie amiodaronem (10 g) przed elektryczną kardiowersją MP
Dawkowanie
  • Ostra kardiowersja MP (dożylnie)
    • 300 mg podawane dożylnie przez 30–60 minut
    • Następnie 900–1200 mg podawane we wlewie ciągłym przez 24 godziny
  • Przejście do terapii długoterminowej (po kardiowersji)
    • 200 mg trzy razy na dobę do osiągnięcia łącznej skumulowanej dawki 10 g
    • Następnie 200 mg raz na dobę – 7 dni w tygodniu lub 5 dni w tygodniu (w przypadku działań niepożądanych)
  • Przygotowanie do elektrycznej kardiowersji (doustnie)
    • 200 mg trzy razy na dobę przez 2 tygodnie
    • Następnie 200 mg raz na dobę
    • Kardiowersję można wykonać po osiągnięciu skumulowanej dawki całkowitej > 10 g
  • Terapia długoterminowa (po nasyceniu 10 g)
    • 200 mg raz na dobę – 7 dni w tygodniu lub 5 dni w tygodniu (w przypadku działań niepożądanych)
Początek działania
  • 6–8 godzin (dożylnie)
  • 7–21 dni (doustnie) – zwykle po nasyceniu dawką 10 g
Efekt
Czas do konwersji do rytmu zatokowego oraz odsetek skuteczności
  • 6–8 godzin – 44–80 % (dożylnie)
  • 7–21 dni – 12–87 % (doustnie) – zwykle po nasyceniu dawką 10 g
Utrzymanie rytmu zatokowego (napadowe lub przetrwałe MP) po 1 roku
  • 60–70 % (doustnie)
Czas działania
  • 20–25 godzin (dożylny bolus)
  • 2 tygodnie – 2–3 miesiące (doustnie po nasyceniu dawką 10 g)
Przeciwwskazania
  • MP z preekscytacją (fala delta w EKG)
  • Ciężkie zaburzenia elektrolitowe (zwłaszcza hipokaliemia)
  • Bradykardia (< 50/min)
  • Zespół chorego węzła zatokowego (bez stymulatora)
  • Blok AV II lub III stopnia (bez stymulatora)
  • Hipotensja (ciśnienie skurczowe < 100 mmHg)
  • Wydłużony odstęp QTc (> 500 ms)
  • Ciąża (zwłaszcza I trymestr)
  • Karmienie piersią
  • Wywiad torsades de pointes
  • Nadczynność lub niedoczynność tarczycy (niekontrolowana)
  • Ciężka niewydolność oddechowa
  • Alergia na amiodaron
  • Alergia na jod

Monitorowanie pacjenta przed i po rozpoczęciu terapii amiodaronem:

  • Przed rozpoczęciem – kompleksowa ocena ukierunkowana na tarczycę, oczy, płuca, serce i wątrobę,
    • ponieważ amiodaron wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi
  • Odstawić lek lub zmniejszyć dawkę w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
Monitorowanie pacjenta przed i w trakcie terapii amiodaronem
Czas Co monitorować Powód przerwania leczenia
Przed rozpoczęciem EKG (odstęp QTc, blok AV)
Funkcja tarczycy (TSH, fT4)
Próby wątrobowe (ALT, AST, GGT, ALP, bilirubina)
Elektrolity (Na, K, Mg)
RTG klatki piersiowej lub HRCT
Spirometria
Badanie okulistyczne
Badanie kliniczne (skóra, stan neurologiczny)
QTc > 500 ms
Blok AV II lub III stopnia
Nieprawidłowe próby wątrobowe
Niedoczynność lub nadczynność tarczycy
Ciężkie zaburzenia elektrolitowe (zwłaszcza hipokaliemia)
Zwłóknienie płuc lub pneumonitis
Co 6 miesięcy EKG (odstęp QTc, blok AV)
Funkcja tarczycy (TSH, fT4)
Próby wątrobowe (ALT, AST, GGT, ALP, bilirubina)
Elektrolity (Na, K, Mg)
Badanie kliniczne (skóra, stan neurologiczny)
QTc > 500 ms
Blok AV II lub III stopnia
Kaszel, duszność, nieprawidłowości radiologiczne
Nieprawidłowe próby wątrobowe
Zaburzenia widzenia (złogi rogówkowe, neuropatia nerwu wzrokowego)
Reakcje skórne (niebieskoszare przebarwienie, nadwrażliwość na światło)
Ciężkie zaburzenia elektrolitowe (zwłaszcza hipokaliemia)
Co 12 miesięcy Badanie okulistyczne
RTG klatki piersiowej lub HRCT
Spirometria
Badanie kliniczne (skóra, stan neurologiczny)
Kaszel, duszność, nieprawidłowości radiologiczne
Zaburzenia widzenia (złogi rogówkowe, neuropatia nerwu wzrokowego)
Reakcje skórne (niebieskoszare przebarwienie, nadwrażliwość na światło)

Amiodaron jest najskuteczniejszym lekiem przeciwarytmicznym, ale wiąże się z najwyższą częstością działań niepożądanych z powodu kumulacji w tkankach.

  • Nie zaleca się stosowania amiodaronu dłużej niż 12 miesięcy.

Działania niepożądane – mogą wystąpić po 1–2 miesiącach terapii amiodaronem:

  • Tarczyca:
    • Niedoczynność tarczycy (2–10 %)
    • Nadczynność tarczycy (1–10 %)
  • Płuca:
    • Zwłóknienie płuc (1–17 %)
    • Śródmiąższowe zapalenie płuc (5–10 %)
    • ARDS (< 2 %)
  • Wątroba:
    • Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (15–50 %)
    • Zapalenie wątroby (< 1 %)
    • Martwica wątroby (< 1 %)
  • Serce:
    • Hipotensja (> 10 %)
    • Wydłużenie odstępu QT (1–10 %)
    • Bradykardia (2–5 %)
    • Torsades de pointes (< 1 %)
    • Blok AV (< 1 %)
  • Oczy:
    • Złogi rogówkowe (98–99 %)
    • Neuropatia nerwu wzrokowego (< 1 %)
    • Nieostre widzenie (1–10 %)
  • Skóra:
    • Nadwrażliwość na światło (10–75 %)
    • Niebieskoszare przebarwienie skóry (8 %)
    • Zespół Stevensa–Johnsona (< 2 %)
  • Działania neurologiczne:
    • Ataksja, drżenie, neuropatia obwodowa (2–20 %)
    • Zmęczenie, bezsenność, zawroty głowy (1–10 %)
  • Przewód pokarmowy:
    • Nudności, zaparcia, utrata apetytu (5–10 %)
    • Wymioty (> 10 %)
    • Biegunka (< 2 %)
  • Nerki:
    • Upośledzenie czynności nerek (< 2 %)

Amiodaron i dronedaron należą do leków przeciwarytmicznych klasy III, ale różnią się właściwościami.

  • Amiodaron jest skuteczniejszy w utrzymaniu rytmu zatokowego,
  • natomiast dronedaron jest mniej silny, ale wiąże się z mniejszą częstością działań niepożądanych.
Amiodaron vs dronedaron a migotanie przedsionków
Właściwość Amiodaron Dronedaron
Skuteczność (utrzymanie RZ) 60–70 % po 1 roku 30–40 % po 1 roku
Początek działania Wolny (dni–tygodnie, pełny efekt po nasyceniu dawką ~10 g) Szybszy (3–6 godzin)
Czas działania Utrzymuje się 2–3 miesiące po odstawieniu 12–24 godziny (zanika po pominięciu dawki)
Odpowiedni pacjent Również ze strukturalną chorobą serca Pacjent bez strukturalnej choroby serca i z zachowaną frakcją wyrzutową
Niewydolność serca Może być stosowany (w tym HFrEF) Przeciwwskazany (NYHA III–IV, HFrEF < 40 %)
Kumulacja w tkankach Tak – tkanka tłuszczowa, płuca, oko, tarczyca Minimalna
Płuca (toksyczność) Zwłóknienie płuc, śródmiąższowe zapalenie płuc Brak toksyczności płucnej
Wątroba (toksyczność) Łagodna hepatotoksyczność, wzrost enzymów wątrobowych Możliwe ciężkie zapalenie wątroby, niewydolność wątroby
Tarczyca (toksyczność) Niedoczynność i nadczynność tarczycy Brak wpływu na tarczycę
Oczy (toksyczność) Złogi rogówkowe, neuropatia nerwu wzrokowego Brak toksyczności okulistycznej
Skóra (toksyczność) Nadwrażliwość na światło, niebieskoszare przebarwienie skóry Wysypka skórna, świąd


Algorytm zaleceń dotyczących ostrej kardiowersji w świeżo rozpoznanym migotaniu przedsionków bez preekscytacji z doborem leków antyarytmicznych według frakcji wyrzutowej lewej komory.


Algorytm zaleceń dotyczących długoterminowej kontroli rytmu w migotaniu przedsionków z doborem leków antyarytmicznych zależnie od choroby strukturalnej serca i funkcji lewej komory, w tym wskazań do ablacji.

Niniejsze wytyczne są nieoficjalne i nie stanowią oficjalnych wytycznych wydanych przez żadne profesjonalne towarzystwo kardiologiczne. Służą wyłącznie celom edukacyjnym i informacyjnym.

Peter Blahut, MD

Peter Blahut, MD (Twitter(X), LinkedIn, PubMed)