AF’nin Temelleri ve Tanısı
| 1.1 | AF’nin Önlenmesi |
| 1.2 | AF Tanısı |
| 1.3 | AF için Tarama |
| 1.4 | AF Semptomları |
| 1.5 | AF Sınıflandırması |
| 1.6 | AF Terminolojisi |
| 1.7 | Yeni Tanı Konmuş AF Hastasında İncelemeler |
AF’de Antikoagülan Tedavi ve İnme Önlenmesi
| 2.1 | AF’de Antikoagülan Tedavi ve Tromboembolizm |
| 2.2 | Kanama Riski ve Antikoagülan Tedavi |
| 2.3 | Sol Atriyal Apendiks Oklüzyonu |
| 2.4 | ESUS ve AF |
AF’de Özgül Klinik Durumlar
| 3.1 | Akut Durumlar ve AF |
| 3.2 | Atriyal Flutter ve AF |
| 3.3 | Koroner Sendrom ve AF |
| 3.4 | Postoperatif AF |
| 3.5 | Gebelik ve AF |
Antiaritmik Tedavi ve AF
| 4.1 | Antiaritmik İlaçlar - AF’de Hız Kontrolü |
| 4.2 | Antiaritmik İlaçlar - AF’de Ritim Kontrolü |
| 4.3 | Antiaritmik İlaçlar - Başlıca Kontrendikasyonlar |
AF Kardiyoversiyonu
| 5.1 | AF Kardiyoversiyonu |
AF Ablasyonu
| 6.1 | AF Ablasyonu |
| 6.2 | Antikoagülan Tedavi ve AF Ablasyonu |
Bu kılavuzlar resmi değildir ve herhangi bir profesyonel kardiyoloji derneği tarafından yayımlanan resmi kılavuzları temsil etmez. Yalnızca eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.
| Atriyal Fibrilasyonun Komorbiditeleri ve Risk Faktörleri | Sınıf |
|---|---|
Komorbiditelerin (eşlik eden hastalıkların) tanı ve tedavisi ile risk faktörlerinin ortadan kaldırılması, atriyal fibrilasyonun önlenmesi ve yönetiminin temel bileşenleridir. Atriyal fibrilasyonun komorbiditeleri ve risk faktörleri:
|
I |
| Atriyal Fibrilasyon Tanısı | Sınıf |
|---|---|
|
Atriyal fibrilasyon öncelikle EKG ile tanı konur:
|
I |
| EKG’ye dayalı atriyal fibrilasyon tanısı, ayaktan takipte bir hekim tarafından veya güvenilir bir platform üzerinden çevrim içi olarak, örneğin www.ECGsmart.com, doğrulanmalıdır. | I |
| Atriyal fibrilasyon taraması ve cihazlar | Sınıf |
|---|---|
|
AF taraması için EKG kaydı yapabilen herhangi bir cihaz önerilir:
|
I |
| EKG’ye dayalı atriyal fibrilasyon tanısı, poliklinik koşullarında bir hekim tarafından veya güvenilir bir platform aracılığıyla çevrim içi olarak doğrulanmalıdır, örn. www.ECGsmart.com | I |
| Atriyal fibrilasyon semptomlarının sınıflandırılması | Sınıf |
|---|---|
AF’li hastalarda semptomlar 5 sınıfa ayrılır:
|
I |
| AF semptomları düzenli olarak, özellikle büyük tedavi öncesinde ve sonrasında veya risk faktörlerinde önemli değişikliklerden sonra değerlendirilir. | I |
| Atriyal Fibrilasyonun Sınıflandırılması | Sınıf |
|---|---|
|
Atriyal fibrilasyon; epizodlara ve kapak hastalığına göre şu şekilde sınıflandırılır:
|
I |
| Klinik Pratikte Atriyal Fibrilasyon Terminolojisi | Sınıf |
|---|---|
|
Klinik pratikte en sık kullanılan AF terminolojisi:
|
I |
| Yeni Tanı Konmuş Atriyal Fibrilasyonlu Hastada İncelemeler | Sınıf |
|---|---|
|
Yeni tanı konmuş AF olan her hastada aşağıdaki incelemeler önerilir:
|
I |
| Endokrinopatiler ve atriyal fibrilasyon | Sınıf |
|---|---|
Yeni tanı konmuş her atriyal fibrilasyon hastasında aşağıdakiler önerilir:
|
I |
| Antitrombotik tedavi ve atriyal fibrilasyon | Sınıf |
|---|---|
| AF’de tromboembolizmin önlenmesi için antitrombosit tedavi değil, antikoagülan tedavi önerilir. Antikoagülan tedavi CHA2DS2-VA skoruna göre endikedir. | I |
| AF’li hastalarda tromboembolizmin önlenmesi amacıyla antikoagülasyon ve antiplatelet tedavinin kombinasyonu önerilmez. | III |
| Tromboembolik risk ve atriyal fibrilasyon | Sınıf |
|---|---|
| Atriyal fibrilasyon, AF’nin paroksismal, persistan, permanent, semptomatik veya asemptomatik olmasından bağımsız olarak tromboembolizm için başlıca risk faktörlerinden biridir. | I |
| Yıllık tromboembolik risk (%) CHA2DS2-VASc skoru veya 2024’ten itibaren yeni CHA2DS2-VA skoru ile tahmin edilir. | I |
| Tromboembolizm (İskemik İnme) ve Atriyal Fibrilasyon | Sınıf |
|---|---|
AF’li hastalarda oral antikoagülan tedavi CHA2DS2-VA skoruna göre endikedir,
|
I |
| AF’li ve CHA2DS2-VA skoru ≥ 2 olan hastalarda oral antikoagülan tedavi önerilir. | I |
| AF’li ve CHA2DS2-VA skoru = 1 olan hastalarda oral antikoagülan tedavi düşünülmelidir. | IIa |
CHA2DS2-VA skorundan bağımsız olarak tüm hastalarda oral antikoagülan tedavi (tercihen NOAC) endikedir:
|
I |
CHA2DS2-VA skorundan bağımsız olarak tüm hastalarda antikoagülan tedavi olarak Varfarin endikedir:
|
I |
| Subklinik AF’si olan (saptanmış AHRE ile) hastalarda oral antikoagülan tedavi düşünülebilir. | IIb |
| CHA2DS2-VA skorunun düzenli olarak (6–12 ayda bir) veya hastanın durumu değiştiğinde (65 yaşına ulaşması, hipertansiyon, diyabetes mellitus gelişmesi vb.) yeniden değerlendirilmesi önerilir. | I |
| Antikoagülan tedavi ve atriyal fibrilasyon | Sınıf |
|---|---|
Valvüler atriyal fibrilasyonda:
|
I |
| Warfarin tedavisi sırasında hedef INR 2–3 önerilir. | I |
| Antikoagülasyon yetersiz ise (Terapötik Aralıkta Kalma Süresi < %70) warfarinden NOAC’a geçiş önerilir. | I |
| NOAC doz azaltımı yalnızca doz azaltma kriterleri karşılanıyorsa önerilir. | I |
| Vücut ağırlığı >120 kg veya BKİ >40 kg/m2 olan hastalarda CHA2DS2-VA skoruna göre warfarin önerilir. | I |
| Vücut ağırlığı >120 kg veya BKİ >40 kg/m2 olan hastalarda CHA2DS2-VA skoruna göre NOAC düşünülebilir. | IIb |
| Antikoagülasyon Tedavisi Sırasında Tromboembolizm ve Atriyal Fibrilasyon | Sınıf |
|---|---|
| Antikoagülasyon tedavisi almakta olan ve inme gelişen atriyal fibrilasyon (AF) hastasında kapsamlı değerlendirme önerilir. | I |
| Antikoagülasyon tedavisi almakta olan ve inme gelişen AF hastasında antikoagülasyon tedavisinin değiştirilmesi düşünülebilir. | IIb |
| Antikoagülasyon tedavisi almakta olan ve inme gelişen AF hastasında antikoagülasyon tedavisine antiplatelet tedavi eklenmesi düşünülebilir. | IIb |
| Kanama Riski ve Antikoagülasyon Tedavisi | Sınıf |
|---|---|
| Antikoagülasyon tedavisi sırasında kanama riskini artıran değiştirilebilir faktörlerin yeterli kontrolü önerilir. | I |
| Kanama risk skorlarına (örn. HAS-BLED) dayanarak antikoagülasyon tedavisi kesilmemelidir. Kanama skorları yalnızca kanama riskini tahmin etmek için kullanılır. | III |
| Gastrointestinal kanama riski yüksek hastalarda PPİ (proton pompa inhibitörleri) antikoagülasyon tedavisine eklenebilir. | IIa |
| Perkütan Sol Atriyal Apendiks Oklüzyonu | Sınıf |
|---|---|
| Uzun süreli antikoagülasyon tedavisine kontrendikasyonu olan, CHA2DS2-VA ≥ 2’li non-valvüler AF hastalarında perkütan sol atriyal apendiks oklüzyonu düşünülebilir. | IIa |
| Cerrahi Sol Atriyal Apendiks Kapatılması | Sınıf |
|---|---|
| Kardiyak cerrahi uygulanan tüm AF hastalarında cerrahi sol atriyal apendiks kapatılması (ek “antikoagülasyon” tedavisi olarak) önerilir. | I |
| Uzun süreli antikoagülasyon tedavisine kontrendikasyonu olan ve perkütan apendiks kapatılmasına uygun olmayan hastalarda torakoskopik cerrahi sol atriyal apendiks kapatılması düşünülebilir. | IIb |
| Cerrahi sol atriyal apendiks kapatılması sonrası non-valvüler AF’de antikoagülasyon tedavisi CHA2DS2-VA skoruna göre endikedir. | I |
| Cerrahi sol atriyal apendiks kapatılması sonrası valvüler AF’de CHA2DS2-VA skorundan bağımsız olarak warfarin uygulanır. | I |
| ESUS (Kaynağı Belirlenemeyen Embolik İnme) sonrası hastalarda atriyal fibrilasyon taraması | Sınıf |
|---|---|
| Loop recorder implantasyonu önerilir. | I |
| Semptomlar sırasında (spesifik veya non-spesifik), EKG özelliği olan akıllı cihaz ile (EKG saat, EKG özellikli tansiyon aleti, EKG kartı) derhal EKG kaydı önerilir. | I |
| EKG Holter monitörizasyonu düşünülebilir: 24 saat veya 7 gün (tercihen). | IIa |
| Antikoagülan tedavi ve ESUS (Kaynağı Belirlenemeyen Embolik İnme) | Sınıf |
|---|---|
| AF belgelenmemiş ESUS sonrası hastalarda antikoagülan tedavi önerilmez. | III |
| Akut durumlar ve atriyal fibrilasyon | Sınıf |
|---|---|
| Hemodinamik olarak instabil atriyal fibrilasyonlu (AF) hastada elektriksel kardiyoversiyon önerilir. | I |
| Relatif hemodinamik instabil AF hastasında akut hız kontrolü için intravenöz landiolol önerilir. | I |
| Relatif hemodinamik instabil AF hastasında akut hız kontrolü için intravenöz beta-bloker (esmolol, atenolol, metoprolol) düşünülebilir. | IIa |
| Atriyal Flutter ve Atriyal Fibrilasyon | Sınıf |
|---|---|
| Atriyal flutterda antikoagülasyon tedavisi CHA2DS2-VA skoruna göre endikedir. | I |
| Atriyal flutter tedavisinde radyo-frekans ablasyon önerilir. | I |
Atriyal fibrilasyon tedavisinde sınıf IC antiaritmikler (Propafenon, Flekainid) kullanılırken aşağıdakilerin birlikte uygulanması önerilir:
|
I |
| Akut koroner sendrom ve atriyal fibrilasyon | Sınıf |
|---|---|
AF ve PCI sonrası ACS (düşük iskemik risk) olan hastalarda aşağıdakiler önerilir:
|
I |
AF ve PCI sonrası ACS (yüksek iskemik risk) olan hastalarda aşağıdakiler önerilir:
|
IIa |
| Kronik koroner sendrom ve atriyal fibrilasyon | Sınıf |
|---|---|
AF ve PCI sonrası CCS (düşük iskemik risk) olan hastalarda aşağıdakiler önerilir:
|
I |
AF ve PCI sonrası CCS (yüksek iskemik risk) olan hastalarda aşağıdakiler önerilir:
|
IIa |
| Postoperatif atriyal fibrilasyon | Sınıf |
|---|---|
| Kardiyak cerrahi sonrası postoperatif AF riski artmış hastalarda amiodaron, postoperatif AF’nin önlenmesi için önerilir. | I |
| Kardiyak cerrahi sonrası postoperatif AF’nin önlenmesi için posterior perikardiyotomi düşünülmelidir. | IIa |
| Yeni başlangıçlı postoperatif AF’de antikoagülasyon tedavisi, CHA2DS2-VA skoruna göre düşünülmelidir. | IIa |
| Postoperatif AF’nin (non-kardiyak) önlenmesi amacıyla preoperatif beta-bloker uygulanması önerilmez. | III |
| Gebelik ve atriyal fibrilasyon | Sınıf |
|---|---|
| Hemodinamik instabilite ile seyreden AF’de elektriksel kardiyoversiyon önerilir. | I |
| Hemodinamik instabilite ile seyreden pre-eksite AF’de elektriksel kardiyoversiyon önerilir. | I |
| AF’de hız kontrolü için β₁-selektif beta-blokerler (atenolol hariç) önerilir. | I |
| Hipertrofik kardiyomiyopati ve persistan AF’de elektriksel kardiyoversiyon düşünülmelidir. | IIa |
| Beta-blokerler etkisiz veya tolere edilemiyorsa, AF hız kontrolü için digoksin uygulanabilir. | IIa |
| Yapısal kalp hastalığı olmayan stabil hastada AF sonlandırılması için ibutilid veya flekainid (intravenöz) düşünülebilir. | IIb |
| Hız kontrol ilaçları (beta-blokerler, digoksin) başarısız olursa, uzun süreli ritim kontrolü için flekainid veya propafenon düşünülebilir. | IIb |
Pre-eksite AF’de aşağıdakiler kontrendikedir:
|
III |
| Antikoagülasyon tedavisi endike ise, LMWH önerilir. | I |
| Varfarin, gebeliğin ilk trimesterinde ve 36. haftasından sonra kontrendikedir. | III |
| Atriyal fibrilasyonda hız kontrolü | Sınıf |
|---|---|
| Akut AF hız kontrolü, sol atriyal trombüs ekarte edilmemiş olan yeni tanı AF’li hemodinamik olarak stabil her hastada önerilir. | I |
Pre-eksitasyonlu AF’de AV düğüm iletimini yavaşlatan ilaçlar kontrendikedir:
|
III |
AF ve EF <40% olan bir hastada hız kontrolü (akut veya kronik) için aşağıdakiler önerilir:
|
I |
AF ve EF >40% olan bir hastada hız kontrolü (akut veya kronik) için aşağıdakiler önerilir:
|
I |
| Tek bir ilacın etkisi yetersizse hız kontrolü için kombinasyon tedavisi düşünülmelidir. | IIa |
AF’nin uzun dönem hız kontrolünde hedef hız şu olmalıdır:
|
IIa |
AF semptomatikse ve aşağıdakilerde başarısızlık olmuşsa pace-and-ablate stratejisi (AV düğüm ablasyonu + kalıcı pil) düşünülmelidir:
|
IIa |
| Atriyal fibrilasyonda ritim kontrolü – Uzun dönem tedavi | Sınıf |
|---|---|
| Amiodaron, EF <40 % veya yapısal kalp hastalığı olan hastalarda sinüs ritminin uzun dönem korunması için önerilir. | I |
| Amiodaron en etkili antiaritmik ilaçlar arasındadır; ancak advers etki insidansı yüksektir ve bu nedenle uzun süreli (>12 ay) kullanılmamalıdır. | IIb |
| Dronedaron, EF >40 % olan ve yapısal kalp hastalığı bulunanlar dahil hastalarda sinüs ritminin uzun dönem korunması için önerilir. | I |
| Flekainid veya propafenon, yapısal kalp hastalığı olmayan hastalarda sinüs ritminin uzun dönem korunması için önerilir. | I |
| Flekainid veya propafenon tedavisi sırasında, 1:1 atriyal flutter iletimini önlemek amacıyla AV düğümünü bloke eden ilaçların (beta-blokerler, verapamil veya diltiazem) eş zamanlı kullanımı düşünülmelidir. | IIa |
| Antiaritmik tedavi – Başlıca kontrendikasyonlar | Sınıf |
|---|---|
Antiaritmik tedavi aşağıdaki hastalarda önerilmez:
|
III |
| Atriyal fibrilasyonun kardiyoversiyonu | Sınıf |
|---|---|
| Hemodinamik olarak instabil atriyal fibrilasyon/flutter hastasında urgent elektriksel kardiyoversiyon önerilir (sol atriyum trombüsünün dışlanması gerekmez). | I |
| Atriyal fibrilasyon/flutter için elektif kardiyoversiyon (farmakolojik veya elektriksel) öncesinde, CHA₂DS₂-VA skorundan bağımsız olarak en az 4 hafta antikoagülasyon (NOAC veya warfarin) önerilir. | I |
| Atriyal fibrilasyon/flutter için elektif kardiyoversiyon (farmakolojik veya elektriksel) öncesinde, hasta kardiyoversiyondan önce en az 4 hafta antikoagülasyon almamışsa, sol atriyum trombüsünü dışlamak için (24 saatten eski olmayan) transözofageal ekokardiyografi önerilir. | I |
Aşağıdaki öyküsü olan hastalarda herhangi bir kardiyoversiyon (farmakolojik veya elektriksel) öncesinde transözofageal ekokardiyografi önerilir:
|
I |
Aşağıdaki tüm kriterler sağlanıyorsa sol atriyum trombüsü dışlanmış kabul edilir:
|
I |
| Persistan atriyal fibrilasyon/flutter olan her hastada en az bir kez kardiyoversiyon (elektriksel veya farmakolojik) denenmelidir. | IIa |
| Taşikardiye bağlı kardiyomiyopati şüphesi olan persistan atriyal fibrilasyon/flutter hastasında tanısal amaçla elektriksel kardiyoversiyon düşünülmelidir. | IIa |
| Atriyal fibrilasyon > 24 saat sürüyorsa ve sol atriyum trombüsü dışlanmamışsa (yetersiz ≥ 4 hafta antikoagülasyon veya 24 saatten eski olmayan transözofageal ekokardiyografi yoksa), elektif kardiyoversiyon (farmakolojik veya elektriksel) önerilmez. | III |
| Kardiyoversiyon (farmakolojik veya elektriksel) sonrasında, sinüs ritminin varlığından ve CHA₂DS₂-VA skorundan bağımsız olarak en az 4 hafta antikoagülasyon önerilir. | I |
Pre-eksite AF’de aşağıdakiler kontrendikedir:
|
III |
| Atriyal fibrilasyonun farmakolojik (intravenöz) kardiyoversiyonu | Sınıf |
|---|---|
Aşağıdaki tüm kriterler sağlanıyorsa sol atriyum trombüsü dışlanmış kabul edilir:
|
I |
| Yapısal kalp hastalığı olmayan hastalarda AF’nin farmakolojik kardiyoversiyonu için flekainid veya propafenon (intravenöz) önerilir. | I |
| Sınıf IC antiaritmik ilaçlar (flekainid, propafenon) uygulanmadan önce, 1:1 iletilen atriyal flutterı önlemek için AV nodal blokaj yapan ajanlar (beta-bloker, verapamil, diltiazem) uygulanmalıdır. | IIa |
| EF >40% olan, son 30 gün içinde miyokard infarktüsü geçirmemiş ve ağır aort darlığı olmayan hastalarda AF’nin farmakolojik kardiyoversiyonu için vernakalant (intravenöz) önerilir. | I |
| Yapısal kalp hastalığı olan hastalarda AF’nin farmakolojik kardiyoversiyonu için amiodaron (intravenöz) önerilir. | I |
Aşağıdakileri olan hastalarda (kalp pili olmayan) farmakolojik kardiyoversiyon önerilmez:
|
III |
Pre-eksite AF’de aşağıdakiler kontrendikedir:
|
III |
| Atriyal fibrilasyon ablasyonu | Sınıf |
|---|---|
| Pulsed field ablasyon (radyofrekans veya kriyoablasyon değil), atriyal fibrilasyon ablasyonunda tercih edilen yöntem olarak önerilir. | I |
Pulsed field ablasyon, paroksismal veya persistan atriyal fibrilasyonu olan hastalarda atriyal fibrilasyon semptomatikse önerilir:
|
I |
| Pulsed field ablasyon, atriyal fibrilasyona bağlı taşikardi kaynaklı kardiyomiyopatisi olan hastalarda önerilir. | I |
| Pulsed field ablasyon, semptomatik pre-otomatik pauseleri olan atriyal fibrilasyonlu hastalarda düşünülmelidir. | IIa |
Atriyal fibrilasyon nüksünde pulsed field ablasyon (3 aydan daha erken olmamak kaydıyla) atriyal fibrilasyon semptomatikse tekrarlanabilir:
|
IIa |
| Atriyal fibrilasyon ablasyonundan önce, pulmoner ven anatomisini değerlendirmek için sol atriyum ve pulmoner venlerin BT veya MR anjiyografisi düşünülmelidir. | IIa |
“Pace and ablate” stratejisi, aşağıdakilerin başarısız olduğu semptomatik atriyal fibrilasyonu olan hastalarda düşünülebilir:
|
IIa |
| Kardiyak cerrahi sırasında atriyal fibrilasyon ablasyonu | Sınıf |
|---|---|
| Mitral kapakta kardiyak cerrahi uygulanan bir hastada, Cox-Maze IV prosedürü kullanılarak eş zamanlı cerrahi atriyal fibrilasyon ablasyonu önerilir. | I |
| Mitral kapak cerrahisi dışındaki kardiyak cerrahi uygulanan bir hastada, Cox-Maze IV prosedürü kullanılarak eş zamanlı cerrahi atriyal fibrilasyon ablasyonu düşünülmelidir. | IIa |
| Kardiyak cerrahi sırasında, cerrahi atriyal fibrilasyon ablasyonundan önce sol atriyumda trombüs varlığının dışlanması önerilir. | I |
| Antikoagülasyon tedavisi ve atriyal fibrilasyon ablasyonu | Sınıf |
|---|---|
| Atriyal fibrilasyon ablasyonundan önce en az 4 hafta süreyle antikoagülasyon tedavisi, CHA₂DS₂-VA skorundan bağımsız olarak önerilir. | I |
| NOAK antikoagülasyon tedavisinin, atriyal fibrilasyon ablasyonu gününde sabah alınmaması önerilir. | I |
| Kanama bulgusu yoksa, NOAK antikoagülasyon tedavisine atriyal fibrilasyon ablasyonundan 6 saat sonra başlanması önerilir. | I |
| Varfarin tedavisi sırasında, atriyal fibrilasyon ablasyonunun işlem gününde yaklaşık 2,0 terapötik INR ile yapılması önerilir. | I |
| Ablasyon başarısından bağımsız olarak ve CHA₂DS₂-VA skorundan bağımsız olarak, atriyal fibrilasyon ablasyonundan sonraki ilk 2 ay için antikoagülasyon tedavisi önerilir. | I |
| Atriyal fibrilasyon ablasyonundan 2 ay sonra, ablasyon başarısından bağımsız olarak, CHA₂DS₂-VA skoruna göre uzun dönem antikoagülasyon endikedir. | I |
| Antiaritmik tedavi (propafenon, flekainid, sotalol, beta-blokerler), ablasyon başarısından bağımsız olarak atriyal fibrilasyon ablasyonundan sonraki ilk 3 ay için önerilir. | I |
| Atriyal fibrilasyon ablasyonundan 3 ay sonra, antiaritmik tedavi atriyal fibrilasyon nüksüne göre endikedir. | I |
| Hasta ikili antitrombotik tedavi (örn. NOAK + klopidogrel) alıyorsa atriyal fibrilasyon ablasyonu düşünülebilir. | IIa |