Objawy podczas epizodu migotania przedsionków (AF) występują, ponieważ przedsionki migoczą („drżą”), a częstość rytmu komór jest niemiarowa, co pacjenci najczęściej odczuwają jako kołatanie serca (mocne bicie serca).
Podczas AF, przy niemiarowej częstości rytmu komór, wypełnianie komór w rozkurczu ulega zmniejszeniu, co prowadzi do obniżenia rzutu serca i spadku ciśnienia tętniczego, odczuwanego przez pacjentów jako duszność, osłabienie lub zawroty głowy.
U pacjentów z AF po kilku miesiącach do lat może rozwinąć się kardiomiopatia wywołana tachykardią, prowadząca do obniżenia rzutu serca i ciśnienia tętniczego oraz rozwoju przewlekłej niewydolności serca. Pacjenci odczuwają to jako utrzymującą się duszność, osłabienie lub zawroty głowy. Objawy te występują stale, niezależnie od obecności epizodu AF, ponieważ są związane z niewydolnością serca.
W trakcie epizodu AF przepływ krwi tętniczej w mózgu ulega zmniejszeniu, a w lewym przedsionku mogą powstawać mikroskrzepliny (<1 mm), powodujące drobne lakunarne mikrozawały mózgu (<15 mm). AF wiąże się zatem z dysfunkcją poznawczą (upośledzenie pamięci, uczenia się, uwagi) i może postępować do otępienia (ciężkiej, nieodwracalnej dysfunkcji poznawczej). Jeżeli w uszku lewego przedsionka utworzy się większa skrzeplina (>4 mm) i dojdzie do jej zatoru, może to spowodować ciężki udar niedokrwienny.
Objawy zwykle występują podczas epizodu AF. U tego samego pacjenta niektóre epizody mogą być objawowe, a inne bezobjawowe. Obecność objawów nie koreluje z ryzykiem udaru niedokrwiennego, zatorowości systemowej ani śmiertelności.
Objawy istotnie wpływają na jakość życia. Kobiety gorzej tolerują objawy i częściej doświadczają działań niepożądanych terapii przeciwarytmicznej.
10–40 % pacjentów z AF nie zgłasza objawów; u tych pacjentów występuje
Szacuje się, że około 10 % pacjentów ma nieme AF; pacjenci ci są w grupie najwyższego ryzyka, ponieważ nie otrzymują żadnego leczenia AF. Pozostają bez leczenia przeciwkrzepliwego i mogą doznać udaru niedokrwiennego. Ryzyko udaru można obliczyć za pomocą skali CHA2DS2-VA.
| Objawy migotania przedsionków | |
|---|---|
| Objawy | % pacjentów |
| Kołatanie serca (mocne bicie serca) | 50 – 75 % |
| Zmęczenie | 40 – 60 % |
| Osłabienie | 40 – 60 % |
| Duszność | 30 – 50 % |
| Obniżona tolerancja wysiłku | 30 – 40 % |
| Zawroty głowy | 20 – 40 % |
| Dyskomfort w klatce piersiowej | 20 – 30 % |
| Bezobjawowe AF | 10 – 40 % |
| Lęk i depresja | 10 – 30 % |
| Dysfunkcja poznawcza | 5 – 15 % |
| Nokturia (oddawanie moczu w nocy) | 5 – 10 % |
| Ortopnoe (duszność w pozycji leżącej) | 5 – 10 % |
| Udar mózgu | 1 – 5 % |
| Przemijający napad niedokrwienny (TIA) | 1 – 5 % |
| Omdlenie | 1 – 2 % |
| Obrzęki kończyn dolnych i skrajne zmęczenie w niewydolności serca | 1 – 5 % |
| Potliwość | 1 – 5 % |
| Nudności | 1 – 5 % |
| Nagły zgon sercowy | < 1 % |
Pauza poautomatyzmowa
| Pauza poautomatyzmowa i migotanie przedsionków – interpretacja kliniczna | ||
|---|---|---|
| Czas trwania pauzy | Znaczenie kliniczne | % pacjentów z AF |
| ≤ 3 s | Fizjologiczna, nie wymaga leczenia | ≈ 25 – 45 % |
| 3 – 6 s | „Szara strefa” – ocena zależna od objawów | ≈ 2 – 5 % |
| ≥ 6 s | Patologiczna, rozważyć implantację stymulatora lub ablację | ≈ 3 – 10 % |
Najczęstsze przyczyny patologicznej pauzy poautomatyzmowej (>6 sekund):
| Fizjologiczna vs. patologiczna pauza poautomatyzmowa w migotaniu przedsionków | |
|---|---|
| Charakterystyka pauzy | Kryterium |
| Fizjologiczna | ≤ 3 s i brak objawów |
| „Szara strefa” – ocena zależna od objawów | 3 – 6 s |
| Patologiczna | > 3 s z objawami (omdlenie / przedomdlenie / vertigo) |
| Patologiczna | ≥ 6 s (nawet bez objawów) |
Objawy AF klasyfikuje się za pomocą kilku systemów punktowych, np.:
Pacjent z AF musi zawsze przejść kompleksową ocenę, ponieważ objawy mogą nie być spowodowane przez AF. Na przykład pacjent może mieć AF i duszność, ale duszność może wynikać z niedokrwistości, a nie z AF.
| Klasyfikacja objawów migotania przedsionków | Klasa |
|---|---|
Objawy u pacjentów z AF klasyfikuje się w 5 klasach:
|
I |
| Objawy MP są oceniane regularnie, zwłaszcza przed i po istotnym leczeniu lub po znaczącej modyfikacji czynników ryzyka. | I |
| Klasyfikacja objawów migotania przedsionków | ||
|---|---|---|
| Klasyfikacja objawów AF | Odpowiednik mEHRA |
Charakterystyka |
| Bezobjawowe AF | I | Pacjent nie zgłasza objawów |
| Skąpoobjawowe AF | IIa | Pacjent ma objawy, które nie ograniczają zwykłej aktywności dziennej |
| Łagodnie objawowe AF | IIb | Pacjent ma objawy, które w niewielkim stopniu ograniczają zwykłą aktywność dzienną |
| Umiarkowanie objawowe AF | III | Pacjent ma objawy, które ograniczają zwykłą aktywność dzienną |
| Ciężko objawowe AF | IV |
Pacjent ma objawy uniemożliwiające zwykłą aktywność dzienną. Do tej kategorii zalicza się także:
|
Niniejsze wytyczne są nieoficjalne i nie stanowią oficjalnych wytycznych wydanych przez żadne profesjonalne towarzystwo kardiologiczne. Służą wyłącznie celom edukacyjnym i informacyjnym.
