Electrophysiology CINRE, hospital BORY
Atriyal Fibrilasyon: Kılavuzlar (2026) Kompendiyum / 3.3 Atriyal Fibrilasyonun Semptomatolojisi

Atriyal Fibrilasyonun Semptomatolojisi


Atriyal fibrilasyon (AF) atağı sırasında semptomlar, atriyumların fibrile olması—“titremesi”—ve ventrikül hızının düzensiz olması nedeniyle ortaya çıkar; hastalar bunu en sık çarpıntı (kalbin güçlü atması) olarak algılar.

AF sırasında ve düzensiz ventrikül hızı ile diyastolde ventrikül doluşu azalır; bu durum kardiyak debinin azalmasına ve kan basıncında düşmeye yol açar; hastalar bunu dispne, halsizlik veya baş dönmesi olarak algılar.

AF’li hastalarda, taşikardiye bağlı kardiyomiyopati aylar-yıllar içinde gelişebilir; bu durum kardiyak debi ve kan basıncında azalmaya ve kronik kalp yetersizliğine yol açar. Hastalar bunu persistan dispne, halsizlik veya baş dönmesi olarak algılar. Bu semptomlar, AF atağının varlığından bağımsız olarak sürekli mevcuttur; çünkü kalp yetersizliği ile ilişkilidir.

AF atağı sırasında serebral arteriyel kan akımı azalır ve sol atriyumda mikro-trombüsler (<1 mm) oluşabilir; bu durum küçük laküner serebral mikroinfarktlara (<15 mm) neden olabilir. Bu nedenle AF, kognitif disfonksiyon (hafıza, öğrenme, dikkat bozukluğu) ile ilişkilidir ve demansa (ağır geri dönüşümsüz kognitif disfonksiyon) ilerleyebilir. Sol atriyal apendikste daha büyük bir trombüs (>4 mm) oluşur ve embolize olursa, ağır iskemik inmeye neden olabilir.

Semptomlar genellikle AF atağı sırasında mevcuttur. Aynı hastada bazı ataklar semptomatik, bazıları asemptomatik olabilir. Semptom varlığı, iskemik inme, sistemik emboli veya mortalite riski ile korele değildir.

Semptomlar yaşam kalitesini belirgin olarak etkiler. Kadınlar semptomları daha az tolere eder ve antiaritmik tedavinin advers etkilerini daha sık yaşar.

AF’li hastaların %10–40’ı asemptomatiktir ve şikâyeti yoktur; bu hastalarda

  • asemptomatik AF (AF tanısı vardır, EKG’de saptanmıştır), veya
  • sessiz AF (AF’den habersizdir, EKG’de hiç saptanmamıştır)

Yaklaşık %10 hastada sessiz AF olduğu tahmin edilmektedir; bu hastalar en yüksek risk altındadır çünkü herhangi bir AF tedavisi almazlar. Antikoagülasyon tedavisi olmaksızın kalırlar ve iskemik inme gelişebilir. İnme riski CHA2DS2-VA skoru ile hesaplanabilir.

Atriyal fibrilasyonun en sık görülen semptomu olan çarpıntıyı, atak sırasında hastaların yaklaşık %50–75’inde görüldüğünü gösteren illüstrasyon. Hastaların %10–40’ında atriyal fibrilasyon ataklarının öznel şikâyetler olmadan görüldüğünü gösteren illüstrasyon.
Atriyal Fibrilasyon Semptomları
Semptomlar % hasta
Çarpıntı (kalbin güçlü atması) 50 – 75 %
Yorgunluk 40 – 60 %
Halsizlik 40 – 60 %
Dispne 30 – 50 %
Egzersiz toleransında azalma 30 – 40 %
Baş dönmesi 20 – 40 %
Göğüs rahatsızlığı 20 – 30 %
Asemptomatik AF 10 – 40 %
Anksiyete ve depresyon 10 – 30 %
Kognitif disfonksiyon 5 – 15 %
Noktüri (gece idrara çıkma) 5 – 10 %
Ortopne (supin pozisyonda dispne) 5 – 10 %
İnme 1 – 5 %
Geçici iskemik atak (TIA) 1 – 5 %
Senkop 1 – 2 %
Kalp yetersizliğinde bacak ödemi ve aşırı yorgunluk 1 – 5 %
Terleme 1 – 5 %
Bulantı 1 – 5 %
Ani kardiyak ölüm < 1 %

Post-otomatik duraklama

  • AF atağı sırasında SA nodu impuls üretmez.
    • SA nodu, daha yüksek hızdaki impulslar (300–600/dk) tarafından sürekli baskılanır (overdrive suppression),
    • bu impulslar ektopik atriyal odaklardan (en sık pulmoner ven ostiumları bölgesinden) köken alır.
  • AF spontan sonlandıktan sonra SA nodunun elektriksel aktivitesi toparlanmalıdır; SA nodu “uyanmalıdır”,
    • sağlıklı bir SA nodu, AF atağı sonlandıktan 1–3 saniye sonra impuls üretimine yeniden başlar.
  • SA nod aktivasyonunun gecikmesi (>3 saniye) durumunda semptomlar ortaya çıkabilir:
    • Baş dönmesi (vertigo)
    • Dispne (nefes darlığı)
    • Presenkop veya senkop
Post-otomatik duraklama ve atriyal fibrilasyon – klinik yorum
Duraklama süresi Klinik anlam % AF hastası
≤ 3 sn Fizyolojik, tedavi gerektirmez ≈ 25 – 45 %
3 – 6 sn “Gri bölge” – semptomlara göre değerlendirilir ≈ 2 – 5 %
≥ 6 sn Patolojik, kalıcı kalp pili implantasyonu veya ablasyon düşünülür ≈ 3 – 10 %
2,8 sn’lik preotomatik duraklama ve ardından sinüs ritmine dönüş ile seyreden atriyal fibrilasyonun EKG kaydı.

Patolojik post-otomatik duraklamanın (>6 saniye) en sık nedenleri:

  • Sick sinus sendromu
  • Antiaritmik ve bradikardiye yol açan ilaçlar (beta blokerler, verapamil/diltiazem, digoksin, amiodaron)
  • Yüksek vagal tonus (gece, uyku sırasında)
  • Uzamış AF atağı sonrası (>24 saat)
Atriyal fibrilasyonda fizyolojik vs. patolojik post-otomatik duraklama
Duraklama özelliği Kriter
Fizyolojik ≤ 3 sn ve semptom yok
“Gri bölge” – semptomlara göre değerlendirilir 3 – 6 sn
Patolojik Semptomlarla (> 3 sn) (senkop / presenkop / vertigo)
Patolojik ≥ 6 sn (semptom olmasa bile)

AF semptomları, örneğin aşağıdaki skorlama sistemleri ile sınıflandırılır:

  • EHRA (European Heart Rhythm Association)
    • Avrupa’da kullanılır
    • Semptomları 4 sınıfa ayırır (I, II, III, IV)
  • mEHRA (modified EHRA)
    • Avrupa’da kullanılır; güncellenmiş EHRA sınıflaması
    • Semptomları 5 sınıfa ayırır (I, IIa, IIb, III, IV).
  • CCS-SAF (Canadian Cardiovascular Society Severity of Atrial Fibrillation Scale)
    • Kanada’da kullanılır
    • Semptomları 5 sınıfa ayırır (0, 1, 2, 3, 4).
  • AF için 2026 kılavuzlar kompendiyumu, AF semptomlarını tanımlayıcı (sözel) değerlendirme kullanarak sınıflandırır.
    • Sınıflama, hastanın semptomlarını kesin olarak tanımlar.
    • Semptomları 5 sınıfa ayırır.

AF’li bir hasta her zaman kapsamlı değerlendirmeden geçirilmelidir; çünkü semptomlar AF’ye bağlı olmayabilir. Örneğin, hastada AF ve dispne olabilir; ancak dispne AF’ye değil anemiye bağlı olabilir.

Atriyal fibrilasyon semptomlarının sınıflandırılması Sınıf
AF’li hastalarda semptomlar 5 sınıfa ayrılır:
  • Asemptomatik AF (I)
  • Oligosemptomatik AF (IIa)
  • Hafif semptomatik AF (IIb)
  • Orta derecede semptomatik AF (III)
  • Şiddetli semptomatik AF (IV)
I
AF semptomları düzenli olarak, özellikle büyük tedavi öncesinde ve sonrasında veya risk faktörlerinde önemli değişikliklerden sonra değerlendirilir. I

Atriyal fibrilasyon semptomlarının sınıflandırılması
AF semptom sınıflaması mEHRA
eşdeğeri
Özellikler
Asemptomatik AF I Hastada semptom yoktur
Oligosemptomatik AF IIa Hastada olağan günlük aktiviteleri kısıtlamayan semptomlar vardır
Hafif semptomatik AF IIb Hastada olağan günlük aktiviteleri hafif düzeyde kısıtlayan semptomlar vardır
Orta derecede semptomatik AF III Hastada olağan günlük aktiviteleri kısıtlayan semptomlar vardır
Şiddetli semptomatik AF IV Hastada olağan günlük aktiviteleri engelleyen semptomlar vardır.
Bu kategori ayrıca şunları içerir:
  • AF sırasında senkop
  • AF’de taşikardiye bağlı kardiyomiyopati

Bu kılavuzlar resmi değildir ve herhangi bir profesyonel kardiyoloji derneği tarafından yayımlanan resmi kılavuzları temsil etmez. Yalnızca eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.

Peter Blahut, MD

Peter Blahut, MD (Twitter(X), LinkedIn, PubMed)